Klimaatverandering is een grote opgave. Maar volgens Durkje Zijlstra begint verandering vaak juist klein. Met iets wat je leuk vindt en waar je energie van krijgt. Als nieuwe klimaatburgemeester van Leeuwarden wil ze inwoners vooral helpen ontdekken wat bij hen past.
Durkje groeide op in Jorwert, midden in het Friese groen. Buiten zijn en de natuur zijn daardoor al vroeg belangrijk voor haar geworden. Toch zag ze zichzelf niet altijd als een duurzaam persoon. “Ik heb veel gereisd, houd van kleding en kies ook echt niet altijd voor de meest duurzame optie. Ik dacht daardoor niet meteen, ik ben een heel duurzaam persoon.”
Dat veranderde tijdens haar studie Toegepaste Psychologie. Voor haar afstudeeronderzoek keek ze naar de vraag hoe je mensen kunt motiveren om duurzamer gedrag te laten zien. “Ik vond gedragsverandering superinteressant. Hoe krijg je mensen op een positieve manier in beweging?” Die vraag liet haar niet meer los. Inmiddels werkt Durkje bij de Friese Energietafel als projectleider warmtetransitie en heeft ze de master Klimaatpsychologie en -gedrag afgerond.
Waarom doen we niet altijd wat we belangrijk vinden?
Volgens Durkje is dat een interessantste vraag. Veel mensen vinden een gezonde leefomgeving belangrijk, maar dat betekent niet automatisch dat ze hun gedrag veranderen. “Veel beslissingen maken we zonder er bewust over na te denken. We zijn als mensen vooral gericht op de korte termijn, terwijl klimaatverandering juist over de lange termijn gaat.”
Daar komt bij dat de klimaatopgave soms zo groot kan voelen dat mensen er moedeloos van worden. Durkje ziet dat we ook kunnen rouwen om wat verloren gaat: natuur die verdwijnt, veranderingen in het landschap of een onzekere toekomst.
Juist daarom wil ze ook ruimte te geven aan die gevoelens. “Kunst kan een mooie manier zijn om hiermee om te gaan.” Zelf schrijft Durkje gedichten en verhalen en wordt ze geïnspireerd door films, documentaires en andere kunstvormen. Als klimaatburgemeester zou ze daarom graag meer aandacht geven aan klimaatkunst. Dit is kunst die zichtbaar maakt wat klimaatverandering met ons doet en ruimte geeft aan de gevoelens die daarbij komen kijken.
Met kleine stapjes
Durkje kiest bewust voor een positieve aanpak. Niet vertellen wat mensen allemaal fout doen, maar kijken naar wat er wél kan. “Minder beleren, meer inspireren. En ook waarderen wat mensen al doen.”
Dat doet ze zelf ook. Zo ruilt ze regelmatig kleding met vriendinnen. En wie denkt dat tweedehands kleding zoeken ingewikkeld is, heeft volgens Durkje geluk in Friesland. “We hebben hier ontzettend veel leuke kringloopwinkels zoals Sta Op Voor Kinderen op de Voorstreek.”
Het hoeft volgens haar niet meteen perfect. “Je hoeft niet in één keer vegetariër te worden. Je kunt ook beginnen met één dag minder vlees. Je bent niet pas duurzaam als je alles goed doet.”
Samen verandert de norm
Ze gelooft sterk in de invloed van mensen op elkaar. Als je merkt dat buren hun tuin vergroenen of iemand uit je omgeving bewust minder vliegt, kan dat gedrag steeds normaler worden.“Soms weet je helemaal niet dat iemand eigenlijk heel duurzaam denkt, omdat je het er nooit over hebt.”
Als klimaatburgemeester wilt ze ruimte geven aan die gesprekken. Ze wilt mensen bij elkaar brengen en helpen om ideeën groter te maken. “We kunnen niet wachten tot het systeem verandert. En het systeem kan ook niet wachten tot alle inwoners veranderen. Die twee moeten tegelijk bewegen.”
Haar belangrijkste boodschap aan inwoners van Leeuwarden is dan ook eenvoudig: “je hoeft het niet alleen te doen. Kijk naar wat jij belangrijk vindt, ontdek wat bij jou past en zoek anderen op. Als we elkaar inspireren en samen stappen zetten, komen we al heel ver.”